Merhaba arkadaşlar! Yine yepyeni bir dersle beraberiz. Artık YouTube kanalından da dersler anlatmaya başladım. Dediğimiz gibi amacımız ticari değil tamamen gönülden yapılan işler. Benim amacım da toplumda var olan genel düşünceleri değiştirip halkın Osmanlı Türkçesine yaklaşımını değiştirmek. Yolun başında olduğum ve daha acemi olduğum için üzüntüye kapılmadan büyük bir heyecanla bana vereceğiniz destekleri bekliyor olacağım.
Şimdi isterseniz dersimize bir giriş yapalım. Bugün sizlerle Osmanlı Türkçesinde şimdiki zaman ekinin kullanımına bakacağız:
Şimdiki zaman eki günümüz Türkçesinde ünlüyle biten fiil tabanlarında -yor olarak kullanılırken ünsüzle biten fiil tabanlarında -ıyor/-iyor/-uyor/-üyor halini almaktadır.
Bu zamanda ünlüyle biten fiillerde ekin yazılışı يور şeklindeyken ünsüzle biten fiillerde ise ييور şeklindedir. Örneğin:
|
Zamir
|
Fiil kökü
|
Zaman eki
|
Kişi eki
|
|
Ben-بن
|
oku-اوقو
|
yor-يور
|
um-م
|
|
Sen- سن
|
oku-اوقو
|
yor-يور
|
sun-سڭ
|
|
O-او
|
oku-اوقو
|
yor-يور
|
|
|
Biz-بز
|
oku-اوقو
|
yor-يور
|
uz-ز
|
|
Siz-سز
|
oku-اوقو
|
yor-يور
|
sunuz-سڭز
|
|
Onlar-اونلر
|
ok-اوقو
|
yor-يور
|
lar-لار
|
Şimdiki zamanda yardımcı ünlüyü gösteren ye ي harfi, fiil bitişen harflerden bitiyorsa yazılmaz; bitişmeyen harflerden birisiyle bitiyorsa yazılır.
Bitişmeyen harfler: Elif- ا, vav- و, dal- د, zel- ذ, ra- ر, ze- ز
Örnek: ويرييور (veriyor) kelimesinde "ra" bitişmeyen bir harf olduğu için "ye" harfi kullanılmıştır.
دوشيور (düşüyor) kelimesinde ise "şın" harfi bitişen bir harf olduğu için "ye" harfi kullanılmaz.
Bununla birlikte "beklemek, dinlemek, işlemek, inlemek" gibi fiil tabanlarına ise "-yor" eki doğrudan eklenir.
Örnek: بكله يور (bekliyor), ديڭله يور (dinliyor), ايشله يور (işliyor), ايڭله يور (inliyor)
Bu gibi kelimeler yakın zamana kadar "bekleyor, dinleyor, işleyor ya da inleyor" şeklinde okunmasına rağmen biz yazılı metinleri okurken bugünkü yapısına bağlı olarak "bekliyor, dinliyor, işliyor, inliyor" şeklinde okumamızda fayda vardır.
ŞİMDİKİ ZAMANIN OLUMSUZU
Şimdiki zaman ekinin olumsuzu Osmanlı Türkçesinde "mim yani م" harfiyle karşılanmaktadır.
Olumlu Çekimi
|
Olumsuz hali
|
Oku-yor-um
|
Oku-mu-yor-um(
|
Oku-yor-sun
|
Oku-mu-yor-sun (امقوميورسڭ)
|
Oku-yor
|
Oku-mu-yor(
|
Oku-yor-uz
|
Oku-mu-yor-uz(
|
Oku-yor-sunuz
|
Oku-mu-yor-sunuz(
|
Oku-yor-lar
|
Oku-mu-yor-lar(
|
Evet arkadaşlar! Sizlere şimdiki zaman konusunda bahsedeceklerim bu kadardı. İlerleyen derslerde görüşmek üzere saygılarımla Nazife Nur YILMAZ.